İnsan-Bilgisayar Etkileşimi ve Kullanılabilirlik Dersi Hafta #1

Merhaba, ben Ferhat BOSTANCI. Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 2. sınıf öğrencisiyim. Bu yazım ile birlikte uzun süre sonra blog yazmaya tekrardan başlamış olacağım. Hadi başlayalım.

Hocamız ilk olarak dersin işleyişi hakkında kısa bir konuşma yaptı. Bu konuşmada blog açıp her hafta derste öğrendiklerimizi ve aklımızda kalan bilgileri yazıya dökmemizi istedi, ayrıca dersler üzerine blog yazan insanların akademik olarak daha başarılı olduğunu vurguladı (blog yazmanın başarıya katkısı konusunda sonuna kadar katılıyorum). Çoğu kişi yapsın diye birde diğer derse girebilmek için blog yazmayı şart koştu. Bu önemli kısa konuşmadan sonra derse giriş yaptık.

Tabi ki en temel soru olarak "Kullanılabilirlik nedir?" sorusunu hocamız bize yöneltti. Birkaç kişi soruyu cevapladıktan sonra ISO'ya göre kullanılabilirlik tanımını yaptı hocamız. Bu tanıma göre:

"Kullanılabilirlik, bir ürünün belirli kullanıcılar tarafından belirli amaçlarla etkili, verimli ve belirli bir kullanım çerçevesinde memnuniyetle kullanabilme derecesi olarak tanımlanıyor."

Bu tanımdan sonra biraz nostalji yapıp eskiden kullanılan disketlerin kullanılabilirliği üzerine biraz tartıştık. Hocamız görebilelim diye odasından bir disket getirtti. Şu anki depolama birimlerinin yanında çok büyük, kullanışsız ve hasar almaya müsait bir yapıya sahip bu disketler. Birde bu dezavantajları yetmezmiş gibi 1,44 MB saklama alanına sahip. 1,44 MB nedir, o nasıl bir boyuttur, nasıl kullanılıyormuş cidden çok şaşırdım.





Neyse, bu nostalji arasından sonra ilkelere geçtik, hocamız yine bizden ilkelerin neler olabileceği ilgili görüş aldı ve ISO çerçevesinde ilke tanımlarını anlattı.

• Etkililik: "Kullanıcıların uygulamayı kullanarak yapması beklenen işleri ne ölçüde başarabildiğini ifade eder."
• Verimlilik: "Belirlenen işi yapmak için kullanılan zaman, çaba ve maliyet gibi unsurlar bu ölçüm ile değerlendirilir."
• Memnuniyet: "Kullanıcının uygulamayı kullanırken oluşan duygularının ve fikirlerinin ölçüsünü ifade eder."

Buna ek olarak hatırladığım kadarıyla Jacob Nielsen'e göre de ilke tanımlarını gösterdi. Onlar ise şöyle:

• Öğrenilebilirlik
• Etkililik
• Hatırlanabilirlik
• Hatalar
• Memnuniyet

Temel ilkeleri gördükten sonra ise kullanılabilirlik alanına yardımcı olan diğer alanları gördük. Bu alanlar şöyle sıralanıyor:

• Sosyoloji
• Ekonomi
• Psikoloji
• Sosyoloji
• Göstergebilim

Yardımcı alanlarda sınıftaki herkesin göstergebilime kadar ne olduklarına dair fikri vardı fakat göstergebilim denilince herkesin kafasında soru işareti oluştu. Hocamızın en sevdiğim yönlerinden birisi ortaya çıktı ve anlatmak yerine soru işaretlerini dağıtmak için ödev olarak verdi (insanlara hazır bilgi vermenin her öğün fast food yedirmekten farkı yok bence, biraz araştırtmak gerekir ki beyinler çalışsın ve öğrenme iştahı kabarsın, zaten çoğu zaman yatıyor beyinler). Uzun lafın kısası bende de bu soru işareti oluştu ve araştırdığım kadarıyla en basit olarak göstergebilim (semiyotik) şöyle tanımlanıyor:

"Göstergebilim veya semiyotik; göstergelerin yorumlanmasını, üretilmesini veya işaretleri anlama süreçlerini içeren bütün faktörlerin sistematik bir şekilde incelenmesine dayanan bir bilim dalıdır. Fransızlar semiyoloji terimini kullanmışlardır. Semiyotik disiplinlerarası bir sahadır. Anlambilim, dilbilim, fonetik, mimarlık, sosyoloji, psikanaliz ve daha birçok bilimdalı ve disiplinin oluşturduğu disiplinler arası bir disiplindir. Kültürel kodlar, gelenekler ve metni anlam süreçlerine göre düzenlenmiş işaret sistemleri diye nitelenen her şey semiyotiğin inceleme alanına girmektedir. Semioloji, yapısalcılığın modeli olarak düşünülmektedir."

Bu sorudan sonra ise dersin sonuna geldik. Hocamız bizden haftaya bu ödevin yanında gördüğümüz kullanılabilirlik hatalarını fotoğraflayıp bloglara eklememizi istedi. Ben yazıyı yazdığım şu ana kadar (16.02.2019 23:25) dikkatimi çeken bir hatayla karşılaşmadım. Karşılaşırsam fotoğraflayıp güncelleme olarak ekleyeceğim.

Güncelleme (20.02.2019)

Şarj aletinin kablosunun usb uca bağlandığı nokta çok kullanıma bağlı olarak yıpranıp ayrılıyor. Bunu engellemek için daha esnek ve daha dayanıklı bir dış kaplama seçilebilirdi.

Blogumun şu anlık ders notları ile devam edecek. İşlerim ve projelerim hafiflediğinde genel bir çeki düzen verip öğrendiğim bilgileri ve deneyimlerimi de aktaracağım. Şimdilik bu kadar haftaya görüşürüz.